Teknik analizde destek ve direnç bölgesi denince hisse senetlerinde düşüş ve çıkış akımlarında senet fiyatlarının düşüşte nerede durabileceÄŸi ve çıkış akımlarında ise fiyatların nerede zorlanacağı açısından dönüş yapabileceÄŸi varsayımı ile destek ve direnç bölgelerini incelememiz gerekir.Destek bölgesi düşmekte olan hisse senedi fiyatının yeteri kadar alıcıyı borasaya çekebilmek için geçicide olsa durdurulabileceÄŸi ve fiyatların tekrar yükseliÅŸe geçebileceÄŸi bölgedir.Direnç bölgesi ise çıkışta aolan hisse senedi fiyatının belirli bölgelerde oluÅŸan tıkanmalar nedeniyle fiyatlar için engel teÅŸkil eder.teknik analizde açıklaması ise fiyat yükseliÅŸinin durulması ve gerilemesi olan nokta direnç bölgesi olarak yorumlanır. Â
Bu açıklamaların ışığı altında, Coca Cola'nın aşağıdaki fiyat grafiğini inceleleyelim. Aşağıdaki grafiktede, fiyatlar 40$ seviyesine her düştüğünde alıcılar kontrolü ele aldıklarını ve daha fazla düşüşü engellediklerini gözlemlemekteğim. Bunun anlamı şudur: 40$ fiyat seviyesi, alıcıların Coca Cola'yı almak istedikleri fiyattır ( aynı zamanda satıcılar da, 40$'ın daha altında satış yapmak istememektedirler.) Bu tip bir fiyat hareketi "destek" olarak adlandırılır, çünkü alıcılar 40$ da, fiyatı desteklemektedirler.
Bir başka şekilde, grafik örneğinde de görüleceği gibi, satıcıların kontrolü ele geçirdiği ve fiyatların daha yukarı gitmesini izin vermedikleri ve "direnç" seviyeleri oluşturduklarını görebiliriz. 42$ seviyesinde satıcılar alıcılardan daha baskın olduğundan senet fiyatlarının yükselmesini engellemektedirler.
Yatırımcılar destek seviyelerinin,fiyatların yukarı gideceği seviyeler,ayrıca direnç seviyelerininde fiyatların düşeceği seviyeler olarak algılanır. Yatırımcıların beklentileri zaman içinde değişir. Uzunca bir dönem yatırımcılar, Dow Industrials'ın 1000 seviyesini aşacağına inanmamıştı ( aşağıdaki şekilde görülen güçlü 1000 direnci ). Bundan bir kaç yıl sonra ise, aynı yatırımcılar 2500 endekste alım satım yapıyorlardı.
Yatırımcılar, direnç bölgesi yukarı kırıldığında alım kararı verirler ve beklentileri değiştiğinde ani hareketler yaparlar. Aşağıdaki grafikte 20$ direnç seviyesi aşıldığında, ne kadar kararlı alım yaptıkları görülüyor. Ayrıca, bu kırılma noktası, oldukça belirgin bir işlem hacmi artışı ile de destekleniyor.
Direnç - destek seviyelerinin oluşması, fiyat grafiğinde en rahat izlenebilen ve tekrarlanan olaydır. Direnç-destek seviyelerinin kırılması, yatırımcıların beklentilerinin temelden değişmesi (mesela, karlılık, yönetim, rekabet koşullarının değişmesi) veya kendiliğinden oluşan gelecek tahminleri ( yatırımcılar yükselişi görünce, almaya başlar, genel herekete uyarlar ) ile tetiklenir. Fiyatların yeni seviyelere taşınması için, oluşan yeni beklentiler bazen yeterli olmayabilir. Böyle bir durumda karşımıza, yükselişe bir türlü ikna olmayan, tereddüt eden bir hareket tarzı çıkabilir. Bu davranış şekline "Yatırımcının Tereddüdü" diyebiliriz...
Direnç - destek seviyelerinin geçilmesinden sonra, işlem yapanlar yeni fiyatları sorgulamaya başlarlar. Mesela, direncin kırılmasından sonra, alıcılar ve satıcılar yeni fiyatların ne kadar gerçekçi olduğu konusunda tereddüte düşüp, satışa geçebilirler. "Yatırımcı tereddüdü" diye adlandırabileceğimiz bu durum nedeniyle fiyatlar, tekrar kırılan direnç ya da destek seviyesine geri döner.
Aşağıdaki şekilde, Aktaş Elektrik'in grafiğinde, kırılan direnç noktasından sonra oluşan düzeltme yani yatırımcı terreddüdü rahatlıkla görülebilir.
Bu tereddüt dönemini takip eden fiyat hareketi çok önemlidir. İki şey olabilir; ya fiyatların geldiği seviye ile ilgili beklenti konsensusu bozulur ve fiyatlar tekrar eski seviyelerine döner, ya da yatırımcılar yeni fiyatları benimser ve kırılan yöndeki hareket devam eder. Eğer, yatırımcı tereddüdünden sonra, daha yüksek yeni fiyatlar oluşacağı beklentisi konusundaki konsensus bozulursa, klasik " Boğa Tuzağı " ( yanlış kırılma sinyali ) oluşumunu görürüz.
Aşağıdaki AKTAŞ Elektrik grafiğinde fiyatlar 112,500'ü kırıyor ( boğaların fiyatlar yükselecek beklentisi ile ) ve sonra piyasa, boğaları yüksek maliyetli kağıtlarla başbaşa bırakarak, eski fiyatlarına yani kırılan direnç seviyesi altına geri dönüyor.
Benzer durum bir "ayı tuzağı " da yaratabilir. Fiyatlar uzun süreli destek seviyesinin altına iner ve bu ayıların satışa geçmesi için yeterli bir sebep olur ( hatta açığa satışçıların ). Sonra tekrar destek seviyesinin üstüne çıkılır ve ayılar ellerindeki hisse senetlerini düşük fiyatla kaptırmış olmakla kalırlar.
Kırılmaların gerçek beklentilere dayanıp dayanmadığını anlamanın en iyi yolu, destek ve dirençler kırılırken oluşan işlem hacmini takip etmektir. Eğer direnç/destek seviyeleri, yüksek hacimle kırılıyorsa ve yatırımcı tededdüdü oluşurken hacim azalıyorsa, bu yeni beklentilerin güçlülüğünü gösterir ( tereddüt edenlerin de azlığını ).
Tersi durumda, eğer direnç/destek seviyeleri düşük hacimle kırılıyor ve yatırımcı tereddüdü sırasında işlem hacmi artıyorsa, o zaman beklentilerin çok az değiştiğini düşünmek ve eski fiyatlara geri dönüleceğini beklemek gerekir.
Başarıyla kırılan direnç seviyeleri, artık yeni destek seviyeleridir. Direnç destek haline gelir. Benzer durumda, bir destek seviyesi kırıldığında, artık direnç olarak çalışmaya başlar.
Aşağıdaki örnekte, Kav Orman Sanayii'nin dolar bazında fiyat grafiği verilmiştir. Bu grafikte, 0.0055$ fiyat seviyesinin, uzun süre, nasıl direnç ve destek olarak çalıştığı görülmektedir. 1998 yılının ilk yarısında destek hattı olarak çalışan 0.0055$ seviyesi Ağustos 1998'de kırıldıktan sonra, bir yıla yakın bir süre güçlü bir direnç olmuş ve aşılamamıştır. Mayıs 1999 başında ancak çok yüksek bir işlem hacmi ile kırılabilmiştir. Artık bir süre, Kav'ın dolar bazında ana destek seviyesinin 0.0055 dolar olacağı kesindir. Nitekim, depremden sonra verilen aradan sonra, IMKB yeniden açıldığı zaman yaşanan panik düşüşte dahi, bu seviye çok kısa bir süre için kırılmış, sonra yeniden üzerine çıkılmıştır.
Bu bölümde anlatılan direnç/destek konusunun önemli noktaları aşağıda özetlenmiştir.
Bir hisse senedinin fiyatı, alıcıların ( boğalar ) ve satıcıların ( ayılar ) anlaşması ile oluşur.
Fiyatlardaki değişimler, yatırımcıların gelecekle ilgili beklentilerinin yansımasıdır.
Destek seviyeleri, fiyatların daha aşağıya gitmeyeceği konusunda konsensus oluşan seviyelerdir. Alıcılar artık satıcılardan daha fazla ve daha kararlıdır.
Direnç seviyeleri, fiyatların daha yukarı gitmeyeceği konusunda konsensus oluşan seviyelerdir. Satıcılar artık, alıcılardan daha fazla ve daha kararlıdır.
Destek - direnç seviyelerinin aşılması, yatırımcı beklentilerinin arz/talep yönünde oluşan değiştiğini gösterir.
İşlem hacmi, beklenti değişikliklerinin gerçek gücünü gösteren en önemli kriterdir.
Yatırımcı tereddüdü, direnç - destek seviyelerinin aşılmasından sonra sık sık görülen ve fiyatların düzeltme yapmasına sebep olan piyasa hareketleridir.
|
|
